در آستانه ولادت با سعادت خورشید نهم ولایت و امامت، امام جواد (ع) هستیم. به همین مناسبت قصد داریم یکی از احادیث نورانی حضرت در مورد سه خصلت مهم مومن را به اطلاع شما عزیزان برسانیم. با ما در ادامه همراه باشید.
یکی از معروفترین، پرنقلترین و زیباترین احادیث امام جواد(ع) این حدیث است که در منابع معتبر شیعه مانند خصال شیخ صدوق، بحارالانوار علامه مجلسی و تحف العقول آمده و بارها در سخنرانیها و کتابها نقل شده است:
قال الإمام الجواد علیهالسلام: الْمُؤْمِنُ یَحْتاجُ إِلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ: تَوْفِیقٍ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، وَ وَاعِظٍ مِنْ نَفْسِهِ، وَ قَبُولٍ مِمَّنْ یَنْصَحُهُ.
ترجمه روان:
امام جواد علیهالسلام فرمودند: مؤمن به سه خصلت نیاز دارد:
- توفیق از سوی خداوند متعال
- پنددهندهای از درون خود (وجدان بیدار)
- پذیرش نصیحت از کسی که او را نصیحت میکند.
بررسی و شرح حدیث
این حدیث کوتاه اما بسیار عمیق، نقشه راه کامل ایمان واقعی را ترسیم میکند:
- توفیق از خدا: پایه همه خیرها است. بدون لطف الهی، هیچ عمل خوبی ممکن نیست. این خصلت یادآوری میکند که مؤمن همیشه به خداوند وابسته است و توفیق را از او میطلبد.
- واعظ درونی (وجدان): مؤمن نباید منتظر نصیحت دیگران بماند؛ باید خودش با خودش حساب کند، گناهان را ببیند و از آنها توبه کند. این همان «نفس لوامه» در قرآن است.
- پذیرش نصیحت: بسیاری نصیحت میشنوند اما قبول نمیکنند. مؤمن واقعی با فروتنی نصیحت را میپذیرد و عمل میکند — حتی اگر از کوچکتر یا دشمن باشد.
این سه خصلت با هم، تعادل کامل بین رابطه با خدا، خودسازی و رابطه با دیگران را نشان میدهد و مؤمن واقعی را از مدعی جدا میکند.
چرا این حدیث، مهم است؟
- در بیشتر مجموعههای چهل حدیث امام جواد(ع) اول یا دوم نقل شده.
- در سخنرانیهای علما (مثل آیتالله مکارم شیرازی، آیتالله جوادی آملی) بارها شرح شده.
- ساده، کوتاه و کاربردی برای زندگی روزمره.
- نشاندهنده عمق کلام امام در سنین کودکی (امام در نوجوانی اینگونه سخن میگفتند).
به مناسبت نزدیک بودن ولادت باسعادت امام جواد علیهالسلام، این حدیث را چراغ راه قرار دهیم و از ایشان بخواهیم این سه خصلت را در ما تقویت کنند.
اللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ